काठमाण्डाै । नेपाल आयल निगम ले इन्धन तथा खाना पकाउने ग्यासको मूल्य वृद्धि गरेको जनाएको छ । निगमले जारी गरेको प्रेस विज्ञप्तिअनुसार अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यमा भएको निरन्तर वृद्धि तथा आपूर्ति प्रणालीमा परेको दबाबका कारण मूल्य समायोजन गर्नुपरेको हो ।
निगमका अनुसार मध्यपूर्व र पश्चिम एसियामा देखिएको युद्धको प्रभावका कारण पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यमा उल्लेख्य वृद्धि भएको छ ।

यसले आयातमा कठिनाइ सिर्जना गर्नुका साथै आपूर्ति व्यवस्थापनमा समेत असर पारेको जनाइएको छ । यसअघि पनि इन्डियन आयल कर्पोरेशन लाई तिर्न बाँकी रकमका कारण आपूर्ति प्रभावित भएको थियो । हालको अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै निगमले नयाँ मूल्यसूची सार्वजनिक गरेको छ ।

पेट्रोलको मूल्य प्रतिलिटर रु. १५७ बाट बढेर रु. १८८ पुगेको छ रु. ३१ वृद्धि
डिजेलको मूल्य प्रतिलिटर रु. १४२ बाट बढेर रु. १९६ पुगेको छ रु. ५४ वृद्धि
एल.पी. ग्यासको मूल्य प्रति सिलिन्डर रु. १९१० बाट बढेर रु. २१२६ पुगेको छ रु. २१६ वृद्धि

निगमले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मूल्य स्थिर नभएसम्म मूल्य समायोजन आवश्यक हुने जनाएको छ । साथै, आपूर्ति सहज बनाउन सम्बन्धित निकायहरूसँग समन्वय भइरहेको पनि जानकारी दिइएको छ । यस मूल्यवृद्धिले सर्वसाधारणको दैनिक जीवनमा थप आर्थिक भार पर्ने अनुमान गरिएको छ ।

ग्यास अभाव र उपभोग नियन्त्रणबारे नेपाल आयल निगमको आग्रह
नेपाल आयल निगम ले एल.पी. ग्यासको आपूर्ति र प्रयोगबारे आम उपभोक्तालाई सचेत रहन आग्रह गरेको छ । निगमले जारी गरेको पछिल्लो प्रेस विज्ञप्तिमा केही ग्यास उद्योगहरूको अभावलाई मध्यनजर गर्दै ग्यासको सहज उपलब्धता सुनिश्चित गर्न आवश्यक उपाय अपनाउन आग्रह गरिएको हो ।

निगमका अनुसार हाल मध्यपूर्वमा देखिएको समस्याको प्रत्यक्ष प्रभाव नेपालमा नपरे पनि भविष्यमा असर पर्न सक्ने सम्भावनालाई ध्यानमा राख्दै सतर्कता अपनाइएको हो । पेट्रोलियम पदार्थमा पूर्ण रूपमा आयातमा निर्भर रहेको अवस्थालाई ध्यान दिँदै उपभोग नियन्त्रण गर्न आग्रह गरिएको छ ।

एलपी ग्यास आपूर्ति सहज बनाउन आधा सिलिन्डर वितरण गर्ने निर्णय
नेपाल आयल निगम ले एलपी ग्यासको आपूर्ति व्यवस्थापनलाई सहज बनाउन विशेष व्यवस्था लागू गर्ने निर्णय गरेको छ । निगमले जारी गरेको प्रेस विज्ञप्तिअनुसार पछिल्ला दुई–तीन महिनायता काठमाडौं उपत्यकामा ग्यासको माग उच्च भएको र अन्तर्राष्ट्रिय परिस्थितिका कारण आपूर्तिमा असर पर्ने संकेत देखिएको छ । निगमका अनुसार मध्यपूर्व क्षेत्रमा जारी युद्धका कारण पेट्रोलियम पदार्थ तथा एलपी ग्यासको आपूर्ति विश्वव्यापी रूपमा प्रभावित भइरहेको छ ।

साथै, नेपाललाई ग्यास आपूर्ति गर्ने छिमेकी देश भारत मा समेत ग्यास आपूर्तिमा समस्या देखिन थालेपछि नेपालमा आवश्यकताभन्दा बढी खरिद गरी भण्डारण गर्ने प्रवृत्ति बढेको जनाएको छ । यस्तो अवस्थामा ग्यासको समान वितरण सुनिश्चित गर्न निगमले नयाँ निर्णय गरेको छ । जसअनुसार मिति २०८२÷११÷२९ देखि लागू हुने गरी अर्को निर्णय नभएसम्म प्रति सिलिन्डर ७.१ केजी एलपी ग्यास (आधा सिलिन्डर) मात्रै बिक्री वितरण गरिनेछ । उक्त आधा सिलिन्डरको मूल्य रु. ९५५ निर्धारण गरिएको छ ।

निगमले आम उपभोक्तालाई आवश्यकताअनुसार मात्र ग्यास खरिद गर्न र अनावश्यक भण्डारण नगर्न पुनः आग्रह गरेको छ । साथै, आपूर्ति प्रणालीलाई व्यवस्थित राख्न सबैको सहयोग आवश्यक रहेको जनाएको छ ।

मध्यपुर्व देशिय अशान्तीका कारण पानीकाे सहजतामा असर पर्छ ?
छोटो जवाफः प्रत्यक्ष रूपमा पर्दैन, तर अप्रत्यक्ष रूपमा असर पर्न सक्छ । मध्यपूर्व क्षेत्रमा हुने अशान्ति (जस्तै युद्ध वा आपूर्ति संकट) ले मुख्यतः पेट्रोलियम पदार्थ (इन्धन) मा असर गर्छ । यसको प्रभाव नेपालजस्तो आयातमा निर्भर देशमा विभिन्न क्षेत्रमार्फत देखिन सक्छ ।
कसरी असर पर्न सक्छ ?

१. ढुवानी लागत बढ्ने
खानेपानीका जार र बोतलहरू ढुवानी गर्न गाडीमा इन्धन प्रयोग हुन्छ । इन्धन महँगो भए पानी ढुवानी खर्च बढ्छ अन्ततः उपभोक्ता मूल्य बढ्न सक्छ ।
२. प्लास्टिक उत्पादन महँगो हुने
जार र बोतल बनाउन प्रयोग हुने प्लास्टिक पेट्रोलियमबाट नै बन्छ । कच्चा पदार्थ महँगो भयो भने बोतल÷जार उत्पादन लागत बढ्छ ।
३. आपूर्ति श्रृंखलामा दबाब
इन्धन अभाव वा महँगो हुँदा वितरण ढिलो हुन सक्छ, केही ठाउँमा अस्थायी अभाव देखिन सक्छ ।
निर्कर्षमा भन्नुपर्दा पानीको स्रोत (मुहान, प्रशोधन) मा सीधा असर पर्दैन, तर बजारमा उपलब्धता र मूल्यमा असर पर्न सक्छ । मध्यपूर्वको अशान्तिले खानेपानीको जार वा बोतलमा सीधा असर पार्दैन, तर इन्धन र प्लास्टिक महँगो भएपछि मूल्य वृद्धि र आपूर्ति समस्या देखिन सक्छ ।

बुधबार, चैत्र ०४, २०८२मा प्रकाशित गरिएको